bezoekt-u-vaak-de-trombosedienst
net-de-diagnose-boezemfibrilleren-gekregen
heeft-u-boezemfibrilleren-en-slikt-u-een-bloedplaatjesremmer

Thema Chirurgische behandeling van boezemfibrilleren

In dit thema wordt er stilgestaan bij de chirurgische behandeling van boezemfibrilleren door dr. Verberkmoes, cardiothoracaal chirurg, in het Catharina Ziekenhuis te Eindhoven.

Hij geeft uitgebreide uitleg over de kijkoperatie (mini-maze), de procedure en herstel van de operatie.

Oorsprong boezemfibrilleren

Dr. Verberkmoes, cardiothoracaal chirurg, in het Catharina Ziekenhuis te Eindhoven.

Boezemfibrilleren is een ritmestoornis die meestal ontstaat door elektrische prikkels in het gebied waar de longaders in het hart uitmonden in de linkerboezem. De medische term voor linker boezem is linker atrium.

Er zijn meestal vier longaders, twee aan elke zijde van het hart. De medische term voor longaders is ‘pulmonaalvenen’. Ook kunnen elektrische prikkels vanuit andere delen van de linkerboezem boezemfibrilleren veroorzaken.


Boezemfibrilleren kan voorkomen als aandoening op zich of in combinatie met andere structurele hartziekten, zoals lekkende hartkleppen.

De informatie zal ik beperken tot de chirurgische behandeling van de op zichzelf staande aandoening boezemfibrilleren.

Theorie chirurgische behandeling

De echte oorzaak van de ongewenste elektrische prikkels in het hart die leiden tot boezemfibrilleren is niet bekend. Gelukkig, weten we meer over het mechanisme van de elektrische prikkels en zijn er verschillende behandelmethoden bekend. Een belangrijke rol speelt uiteraard het gebruik van de juiste medicijnen. Maar ook catheterisaties en operaties kunnen toegepast worden voor de behandeling van boezemfibrilleren.

De hoeksteen van de catheterisaties en operaties zijn het elektrisch isoleren van de longaders. Dit deel van de behandeling wordt daarom ook wel ‘pulmonaalvenen-isolatie’ (PVI) genoemd. Door middel van isolatielijnen te trekken op de linkerboezem kunnen de extra prikkels van de boezem geisoleerd worden.

Geschiedenis chirurgische behandeling 

In het verleden is veel onderzoek gedaan naar de chirurgische behandeling van hartritmestoornissen. Een van de operaties die eind jaren 80 en begin jaren 90, voor het catheter tijdperk, werden uitgevoerd was een operatie om boezemfibrilleren te herstellen.

Hierbij werden de boezems van het hart op zo een specifieke manier geknipt en weer gehecht dat er een doolhof ontstond waardoor de stroom nog maar op 1 enkele juiste manier door het hart kon lopen. Op die manier konden extra prikkels in de longaders en de linkerboezem geen invloed meer uitoefenen op de de juiste route van de stroom, het normale sinusritme. Deze operatie de zogenaamde MAZE of doolhofoperatie wordt nog steeds uitgevoerd, indien patiënten ook andere afwijkingen aan de kransslagaderen of de hartkleppen hebben en ze tevens last hebben van boezemfibrilleren.

Deze operatie is nog altijd een echte open hartoperatie en kent de nodige risico’s. Daarom wordt deze operatie niet uitgevoerd bij mensen met alleen boezemfibrilleren.

Mini Maze operatie (kijk operatie)

Sinds enkele jaren hebben diverse chirurgen uit Amerika en Nederland deze klassieke operatie vertaald naar een zogenaamde kijkoperatie. Deze kijkoperatie kent verschillende namen en staat bekend als; mini-maze, TT-maze, chirurgische PVI, thoracoscopische PVI. Dit zijn dus benamingen voor een en dezelfde ingreep.

De Mini-Maze operatie is een Video Assisted Thoracoscopic Surgery (VATS). Dit betekent dat het een operatie is in de beide helften van de borstkas (thorax) met behulp van een kijkbuis (thoracoscoop), waarop een videocameraatje zit.

De chirurg ziet het beeld hiervan op een televisiescherm. Via twee andere kleine wonden tussen de ribben door worden de instrumenten naar binnnen geschoven om mee te opereren.

De operatie

De ingreep bestaat uit twee fasen:
1: de Longader-isolatie, het aanbrengen van extra isolatielijnen op de linker hartboezem.

2: Verwijdering van het linkerhartoortje.
Het linkerhartoortje is een uitstulping van de linkerboezem en door het boezemfibrilleren stroomt het bloed in deze uitstulping niet goed meer rond. Dit geeft kans op bloedpropjes en is een verhoogd risico voor het krijgen van herseninfarct. Daarom is het belangrijk het linkerhartoortje te verwijderen of indien dit niet kan (bijvoorbeeld bij een catheter ablatie) de juiste anti trombotische middelen (bloedverdunners) te gebruiken.

De operatie vindt plaats onder algehele anesthesie (narcose). U wordt geopereerd door een hartchirurg. U ligt tijdens de operatie aan een beademingsmachine. Tijdens de operatie blijft uw hart gewoon kloppen. Er wordt geen gebruik gemaakt van de hart-longmachine.De chirurg maakt in het gebied onder uw oksels aan beide zijden drie sneetjes van ongeveer één centimeter. Via deze sneetjes vindt de hele operatie plaats.

Fase 1: Longader-isolatie

De arts opent met de instrumenten het hartzakje (pericard). Dit is een vliesachtig zakje dat het hart omsluit. De longaders worden nu zichtbaar. Dan volgt de longvenenisolatie: het isoleren van de longaders. Dit gebeurt met een instrument dat speciaal voor deze operatie is ontworpen (een ablatietang). Deze tang zendt radiogolven uit. Hiermee worden verbindingslijnen en een cirkel rondom de longaders gebrand. Daardoor ontstaat littekenweefsel. Het littekenweefsel blokkeert de elektrische geleiding, zodat de abnormale prikkels het hart niet meer bereiken.Na de longader isolatie aan beide kanten volgt de verwijdering van het linkerhartoortje.

Fase 2: Verwijdering hartoortje

De hartoortjes zijn twee smal toelopende, oorvormige uitstulpingen aan de hartboezems. In deze hartoortjes wordt een hormoon aangemaakt dat de hoeveelheid vocht in het lichaam reguleert. In de hartoortjes kunnen zich bloedstolsels verzamelen, die een infarct in een orgaan kunnen veroorzaken. Dit risico verdwijnt als we het linkerhartoortje verwijderen of als er bloedverdunners worden gebruikt. Een mens kan één van de twee hartoortjes missen, zonder gevolgen voor de vochtbalans.

De verwijdering gebeurt met een ‘stapler’ of een ‘clip. Een stapler snijdt het hartoortje af en vuurt tegelijkertijd nietjes af om de wond te hechten. Een clip sluit het hartoortje af zonder te snijden.




Einde operatie

Aan het einde van de operatie worden er twee drains (slangetjes) in de borstkas geplaatst. Deze zuigen de lucht en eventueel bloed weg die tussen de longen en de binnenkant van de borstholte is gekomen. Daardoor ontplooien de longen zich weer helemaal. Zodra de longen weer goed aansluiten bij de binnenkant van de borstholte, worden de drains verwijderd.

Duur van de operatie
De operatie zelf duurt gewoonlijk ongeveer anderhalf tot twee uur.

Herstel van de operatie

Het herstel van de operatie is voor iedereen verschillend. De meest gehoorde klacht na de behandeling is pijn en een beurs gevoel van de borstkas. De ernst van de pijn is heel verschillend per persoon. Verder is het herstel afhankelijk van complicaties die op kunnen treden.

Veel voorkomende complicaties (+/-10%) zijn pijn en luchtweg infecties. Deze kunnen goed behandeld worden met medicijnen. Minder voorkomende complicaties (+/-0% tot 5%) zijn bloedingen tijdens of na de operatie, infecties van het hartzakje, of implantatie van een pacemaker.

Omdat via de kijkoperatie wel een echte hartoperatie wordt uitgevoerd kan het herstel hiermee worden vergeleken. De meeste mensen blijven ongeveer een week in het ziekenhuis en moeten nadien revalideren.

Resultaat

Omdat de operatie pas enkele jaren bestaat zijn er nog geen resultaten bekend voor de langere termijn. Wel weten we intussen dat door de rigoureuze aanpak het resultaat op herstel van ritme en het verdwijnen van klachten hiervan ongeveer rond de 70% tot 80% is.

Voor de overige 20% zijn in verschillende ziekenhuizen trajecten ontwikkeld met hybride trajecten waarbij na de operatie alsnog met katheterablaties de laatste restjes van elektrische verstoringen aangepakt kunnen worden.

Wie komen er in aanmerking voor een Mini-Maze operatie?

Mini-Maze kan een geschikte behandeling zijn voor mensen die:

  • onvoldoende baat hebben bij medicijnen;
  • veel last hebben van bijwerkingen van de medicijnen;
  • langdurig (meer dan 1 jaar) continu boezemfibrilleren waarbij katheterablaties eigenlijk geen voldoende effect meer hebben
  • één of meer katheterablaties hebben gehad zonder het gewenste resultaat;
  • ondanks het gebruik van antistollingsmedicatie toch stolsels in de bloedvaten ontwikkelen;
  • te veel risico zouden lopen bij een katheterablatie, bijvoorbeeld door overgewicht of een afwijkende ligging van het hart.

U komt niet in aanmerking voor de Mini-Maze operatie:

  • als u ernstige verklevingen in de borstholte heeft (bijvoorbeeld na een longoperatie);
  • als de kans op succes erg klein is (bijvoorbeeld als het boezemfibrilleren al heel lang bestaat of wanneer de boezems zeer groot zijn);
  • indien er sprake is van ernstig overgewicht
  • als u een volledige openhartoperatie moet ondergaan om andere redenen, zoals bijvoorbeeld een bypass operatie (CABG) of hartklepoperatie. De Mine-Maze operatie zal dan tijdens deze operatie plaatsvinde

Voor vragen over deze operatie kunt u een afspraak maken met dr. Verberkmoes, cardiothoracaal chirurg, in het Catharina Ziekenhuis te Eindhoven of hem live vragen stellen via social media op www.hartvolgers.org

Boezemfibrilleren Poli
Naam: *
E-mail: *

* Verplichte velden