Therapietrouw tijdens de vakantie

Op vakantie is het ritme van uw dagelijks leven nét iets anders. Misschien slaapt u uit, drinkt u eerder een glaasje alcohol en luiert u meer in de zon. Therapietrouw, het tijdig en correct innemen van uw medicijnen, kan dan een extra uitdaging zijn.

Therapietrouw tijdens de vakantie

Op vakantie is het ritme van uw dagelijks leven nét iets anders. Misschien slaapt u uit, drinkt u eerder een glaasje alcohol en luiert u meer in de zon. Therapietrouw, het tijdig en correct innemen van uw medicijnen, kan dan een extra uitdaging zijn. “Mensen geven regelmatig aan dat ze het lastig vinden om in de vakantieperiode trouw hun bloedverdunners in te nemen. Ook begrijpen ze niet altijd waarom ze de medicatie moeten innemen. In ons advies gaan we uit van wat het beste werkt voor iemand persoonlijk.” Ineke Baas-Arends, verpleegkundig specialist op de Poli Atriumfibrilleren van het Martini Ziekenhuis in Groningen, vertelt meer.

De Holiday Heart Disease

“Boezemfibrilleren ontstaat vaak op vakantie. Het wordt wel de Holiday Heart Disease genoemd. Mensen willen hun werk afronden voordat ze weggaan, haasten met de auto of het vliegtuig naar de plek van bestemming, moeten de tent opzetten of het hotel vinden. Allemaal stress. Daarna komen ze tot rust, nemen ze een glaasje alcohol, eten ze kruidig en opeens komt boezemfibrilleren tot uiting. Ze zijn dan genoodzaakt om in het buitenland het ziekenhuis op te zoeken. ” Bloedverdunners worden met een reden ingenomen. Het doel is om stolling van het bloed tegen te gaan. Wanneer iemand boezemfibrilleren heeft, dan kan het hart het bloed niet adequaat rondpompen. Er is daardoor een verhoogd risico op stolling van het bloed en dat kan een beroerte tot gevolg hebben.

“Sommige mensen denken dat ze alleen bloedverdunners hoeven te gebruiken als ze last hebben, maar het risico is afhankelijk van een risicoscore die uw arts kan berekenen. Het is van belang dat antistollingsmiddelen goed en trouw ingenomen worden, zodat ze de gewenste werking hebben. Anders is iemand niet continu beschermd. Daarom bespreken we dit onderwerp tijdens de jaarlijkse controles.”

Bloedverdunners en alcohol

Er zijn verschillende factoren op vakantie waar mensen rekening mee moeten houden als ze bloedverdunners slikken. “De alcohol vloeit vaak rijkelijk en dat is een onderdeel dat we met onze patiënten bespreken. Ze moeten hun alcoholgebruik matigen, want bij overmatig gebruik is het risico op bloedingen alleen maar groter. We houden de WHO-regels aan, die maximaal één alcoholconsumptie per dag toestaan. Een keer een tweede glas is niet meteen een probleem maar het is wel belangrijk om te beseffen dat alcohol het bloed nog verder verdunt, bovenop de werking van de bloedverdunner.”

Bloedverdunner vergeten op vakantie: wat nu?

“Bloedverdunners zijn relatief kortwerkende medicijnen. Als mensen één keer hun bloedverdunner zijn vergeten, dan kan die binnen zes uur alsnog ingenomen worden. Ze zijn dan vrij snel weer beschermd. Stel: ze hadden hem om acht uur ’s avonds moeten slikken en ze komen er rond middernacht achter, dan kunnen ze hem nog net innemen. Zijn ze later, dan adviseren wij om de dosering over te slaan en de volgende ochtend op het reguliere tijdstip de medicijnen te nemen.”

Op de poli in het Martini Ziekenhuis wordt altijd goed ingezoomd op het persoonlijke gebruik. “Wij gaan na: u gebruikt tweemaal daags bloedverdunners maar neemt u ze ook echt twee keer per dag in? We hebben weleens een patiënt gehad die zei dat hij twee keer per dag de medicatie innam, maar bij uitvraag van de tijdstippen bleek dat hij ze tegelijkertijd nam. Hij was dus de halve dag niet beschermd.” Als blijkt dat iemand vaker zijn tweede pil vergeet, dan wordt een eenmaal daagse dosering overwogen. “Voor sommige mensen, bijvoorbeeld degenen die onregelmatig werken, is dit de beste optie. Als ze die ene dosering echter vergeten, dan duurt het langer voordat de spiegel in het bloed weer in orde is. Mensen spelen zelf een belangrijke rol door de medicatie goed in te nemen.”

Tips om therapietrouw te zijn

“Sommige mensen leven van pil tot pil, waardoor zij ontzettend met hun medicatie bezig zijn. Het is goed om trouw bloedverdunners in te nemen, maar er moet geen angst ontstaan waardoor iemand niet meer voluit durft te leven.” Bewust omgaan met inname van bloedverdunners helpt om het risico op een beroerte te minimaliseren. Ineke geeft de volgende tips:

  • Neem bij een tweemaal daagse dosering de bloedverdunners tijdens het ontbijt en avondeten in.
  • Uitslapen tijdens de vakantie? Dat kan prima. Schuif de tijdstippen van inname een klein beetje op.
  • Stel een notificatie op uw mobiele telefoon in, bijvoorbeeld via de wekker of de agenda, zodat u een herinnering krijgt.
  • Als de bloedverdunner een keer wordt vergeten, probeer deze dan alsnog binnen zes uur in te nemen.
  • Bouw nooit zonder overleg met uw specialist de medicatie af. Als u zich goed voelt, dan komt dit waarschijnlijk juist door de correcte dosering.
  • Noteer het als u de bloedverdunner een of meerdere keren vergeten bent te gebruiken.
  • Als de bloedverdunner vaker is vergeten, geef dit dan aan tijdens de controle zodat kan worden gekeken welk type dosering beter past bij uw persoonlijke situatie.

Acute situaties in het buitenland

“Wij geven mensen altijd een antistollingspasje mee. Hierop staat welke medicatie zij krijgen. Als je dan in een acute situatie terechtkomt in het buitenland, dan weet het EHBO-personeel direct wat zij moeten doen. Een antidotum of andere neutraliserende behandeling maakt het makkelijker, omdat daarmee de werking van de bloedverdunner teniet kan worden gedaan, zodat mensen onder het mes kunnen. Als het niet acuut is, dan kan worden gewacht totdat de DOAC is uitgewerkt.” De DOAC heeft in het Martini Ziekenhuis als bloedverdunner de voorkeur, maar wordt niet altijd voorgeschreven.

Bij hartklepproblemen krijgen mensen vaak de stollingsremmer coumarine (VKA). “Daarvoor is therapietrouw ook van belang, hoewel er meer controle is door de Trombose Dienst. Mensen met een VKA moeten zich een keer in de zoveel tijd laten prikken om de INR-waarde te controleren. Als die laag is, wordt met de Trombose Dienst besproken of medicatie goed wordt ingenomen en welke invloed het voedingspatroon heeft op de werking van vitamine K. De Trombose Dienst komt gemiddeld eens in de vier weken prikken. De mogelijkheid tot zelf prikken bestaat wel, maar is niet voor iedereen geschikt. Dus zijn mensen afhankelijk van de Trombose Dienst. Als je dan op vakantie gaat, moet je goed voorgedoseerd zijn voor die periode of je op vakantie laten prikken zodat het daar goed gedoseerd wordt.

Ook daarom hebben we een voorkeur voor de DOAC. Alleen heb je dan niet die controle zoals bij de Trombose Dienst. Dat was ook de grote angst toen we zo’n zes jaar geleden begonnen met het voorschijven van deze bloedverdunner. In het Martini Ziekenhuis kunnen we ondertussen gelukkig de conclusie trekken dat er minder complicaties en minder beroertes zijn.”

Goede voorbereiding op acute situaties

Wilt u weten wat u kunt doen om goed voorbereid te zijn op een noodsituatie? Download dan de checklist aan de hand waarvan u dit kunt bespreken met uw specialist.

Bekijk checklist